งานศิลปะหนึ่งชิ้นแทนคำพูดได้เป็นล้านคำ
ไม่เพียงเท่านั้น งานศิลปะยังเป็นกระจกสะท้อนตัวตนของศิลปิน เช่นเดียวกับภาพที่นักเรียนของ ‘บี–นภัสสรร์ สวยสด’ ครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นที่ 10 และ ‘เอิร์ธ–ธีระวัฒน์ วันบุญมา’ ครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นที่ 11 สร้างสรรค์ขึ้นผ่านโครงการ ‘Art Project’ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมวิชาชุมนุมที่ทำให้ศิลปะเป็นเครื่องมือของการเรียนรู้และเชื่อมโยงกับชุมชน
ในห้องเรียนนอกตำราของครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงทั้งสองคน ศิลปะจึงไม่ใช่ผลงานสวยงาม แต่เป็นกระบวนการที่ทำให้เด็กลองคิด ลองเล่า เปิดใจ และค่อยๆ รู้จักตัวเองผ่านสิ่งที่เรียกว่า ‘ศิลปะ’
ศิลปะที่ทำให้ครูรู้จักนักเรียน
เป้าหมายที่ทำให้ ‘บี’ นภัสสรร์ สวยสด ครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นที่ 10 เปิดชุมนุมศิลปะและสิ่งแวดล้อมที่โรงเรียนวัดตะคร้ำเอน จังหวัดกาญจนบุรี คือ อยากให้เด็กๆ รู้จักชุมชนของตัวเอง
แต่เพื่อทำความรู้จักเด็กให้มากขึ้น ช่วงแรกครูบีตั้งโจทย์ให้นักเรียนวาดสิ่งที่แทนตัวตนและความรู้สึกของตัวเอง ผลที่ได้รับ คือ เด็กหลายคนวาดภาพเเทนตัวเองเป็นเเกะดำหลุดจากฝูง ลูกเป็ดที่ถูกทอดทิ้ง มือที่ถูกมีดเเทง หรือเเม้เเต่ภาพกรงขัง
ภาพวาดของเด็กๆ ทำให้ครูบีรู้ว่า เบื้องหลังรอยยิ้มและความสดใสตามวัยของพวกเขา กลับซ่อนความมืดมนเอาไว้ กระทั่ง Art Project เข้ามา แทนที่จะจับพู่กัน พวกเขาก็ลองมาเล่าเรื่องราวของตัวเองและชุมชนผ่านการถ่ายภาพแทน
“มีคนชอบพูดว่า Art ถ้าเรียนไม่สูงพอจะเข้าไม่ถึงคำว่าศิลปะ แต่บีรู้สึกว่า ถ้าคำว่า Art มันเข้าถึงยากขนาดนั้นแล้วใครมันจะไปเข้าใจ เลยอยากให้เด็กๆ ได้ลองทำในสิ่งที่เขาไม่เคยทำมาก่อน"
“เช่น พาเขาไปเรียนรู้นอกสถานที่ เรียนรู้และทำความเข้าใจชุมชนของตัวเอง พาไปในที่ที่เขาไม่เคยไป ทำงานที่อยากทำ หรือลองถ่ายภาพในสิ่งที่ตัวเองอยากจะถ่ายทอดให้คนอื่นได้เห็น”
ซึ่งกระบวนการทั้งหมด ตั้งแต่เริ่มถ่าย อัดรูป และจัดแสดง ทำให้พวกเขากล้าสื่อสารและกล้าที่จะบอกเล่าชีวิตของตัวเอง สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือ วันที่ภาพของเด็กๆ ถูกนำมาจัดนิทรรศการ ‘Step Out เล่าเรื่องผ่านเลนส์...เด็กตะคร้ำเอน’ เด็กแต่ละคนสามารถเล่าความหมายของภาพตัวเองได้ โดยไม่ต้องหันมามองครูเหมือนวันแรกๆ
ขณะเดียวกัน ตลอดการทำงานที่ผ่านมา ครูบียิ่งเชื่อว่าเด็กทุกคนมีศักยภาพของตัวเอง สิ่งสำคัญคือผู้ใหญ่ต้องสร้างพื้นที่ให้เขาได้เล่าเรื่องและลองผิดลองถูก เพราะสิ่งเล็กๆ ที่ซ่อนอยู่ในตัวเด็กคนหนึ่ง อาจเป็นเสียงที่เราไม่เคยได้ยิน
“หลายคนชอบปรามาสว่าเด็กทำไม่ได้ แต่บีว่ามันไม่จริง เด็กทุกคนมีของของตัวเอง แค่ต้องการโอกาสและเวลาในการเก็บเลเวล พอเขาพร้อม เขาจะปล่อยออกมาเอง ที่สำคัญคือผู้ใหญ่ต้องมีพื้นที่ให้เขาได้แสดงออก และคอยแนะนำ ผลักดันให้เขารู้ว่า เขาทำได้”
ศิลปะไม่ใช่แค่การสร้างผลงาน แต่เป็นพื้นที่ที่เด็กกล้าเล่าเรื่องตัวเอง ซื่อสัตย์กับความรู้สึก และให้คนอื่นเข้ามาเรียนรู้โลกในแบบที่เขาเป็น
ศิลปะในฐานะพื้นที่รับฟัง
สำหรับ ‘เอิร์ธ’ ธีระวัฒน์ วันบุญมา คุณครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นที่ 11 และคุณครูโรงเรียนโพรงมะเดื่อ จังหวัดนครปฐม เขาเชื่อว่า ศิลปะคือพลังแห่งการสร้างสรรค์และการสะท้อนตัวตน
ห้องเรียนศิลปะของเอิร์ธจึงเกิดขึ้นในวิชาชุมนุม ห้องเรียนที่ไม่มีการตัดสิน เป็นพื้นที่แห่งการรับฟัง มีเพียงงานศิลปะที่จริงใจจากฝีมือของนักเรียน
“มันเป็นพื้นที่รับฟัง เพราะครอบครัวของเด็ก ๆ มาจากชนชั้นแรงงาน แต่มันขาดพื้นที่ให้เขาลองพูด ลองฟัง หรือกลับมาใคร่ครวญกับตัวเองว่า ตอนนี้ฉันเป็นอย่างไร สิ่งที่ผ่านมา ตัวเขามีมุมมองกับเหตุการณ์นั้นอย่างไรบ้าง”
ไม่ใช่แค่นักเรียน แต่ครูเองก็ได้กลับมาทบทวนความรู้สึกและทำความรู้จักเด็ก ๆ ผ่านภาพวาดหรือโจทย์ต่าๆ ที่เขามอบให้ อย่างเช่น ภาพสะท้อนตัวตนหรือกราฟชีวิตของแต่ละคน
อีกทั้งงานศิลปะของเด็กคนหนึ่งยังทำให้ครูพยายามสร้างสภาพแวดล้อมแห่งการไม่ตัดสินผ่านนิทรรศการที่มีเด็กๆ เป็นเจ้าของเรื่องราวของตัวเอง
“เราไม่ได้หวังว่าเขาต้องมาเชื่อเรา แต่อยากให้นิทรรศการเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิด โดยเราพยายามอิงทฤษฎีภูเขาน้ำแข็ง ภายใต้ความเชื่อหรืออคตินั้นมันมีอะไรที่ซ่อนอยู่”
เพราะสุดท้าย ศิลปะไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่ครูเอิร์ธเลือกใช้ศาสตร์นี้ทลายกำแพงความกลัวในใจของเด็ก พาพวกเขาระบายความรู้สึกที่ไม่เคยบอกใคร และสะท้อนความเป็นตัวเองออกมา
และถ้าอยากจะให้ศิลปะเป็นเรื่องของทุกคน ก็จำเป็นต้องทำให้ศิลปะกลายเป็นส่วนหนึ่งของห้องเรียน พาทุกคนมาสัมผัสด้วยตัวเอง แล้ววันนั้นห้องเรียนที่ศิลปะจะเป็นเครื่องมือสะท้อนตัวตนจะเกิดได้จริง
“ศิลปะทำงานได้กับทุกคน อยู่ที่ว่าเรากำลังสร้างสังคมแบบไหน ถ้าสังคมจัดว่าสิ่งนี้ควรทำ สิ่งนี้สวย สิ่งนี้ขี้เหร่ มันทำให้ศิลปะออกไปจากทุกคนโดยปริยายจากการที่เราแบบตั้งสแตนดาร์ดบางอย่าง ถ้าเราเบรกดาวน์ได้ ศิลปะมันจะทำงานกับทุกคนได้”
“ศิลปะจะเป็นแบบที่ผมเชื่อได้หรือทุกคนเชื่อ มันจะมาจากการที่เขาเห็นด้วยตาและสัมผัสด้วยตัวเอง”
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนโครงการที่ใช้ศิลปะเป็นแรงบันดาลใจให้เด็กสะท้อนตัวตน เชื่อมโยงกับผู้คนรอบตัว และสร้างการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายผ่านห้องเรียนกับทีช ฟอร์ ไทยแลนด์ได้ที่ partnerships@teachforthailand.org
A Classroom Where Teachers and Students Come to Know One Another Through Art
A single piece of art can speak a million words.
Beyond that, art also serves as a mirror—reflecting the inner world of its creator. This is reflected in the works created by students of Bee–Naphatsorn Suaysod, a Teach for Thailand Fellow from Cohort 10, and Earth–Teerawat Wanboonma, a Fellow from Cohort 11, through the Art Project. The project is part of a club activity that uses art as a learning tool while fostering connections with the local community.
In these two Fellows’ classrooms—beyond textbooks—art is not defined by aesthetic beauty alone. Instead, it becomes a process through which students are encouraged to think, to tell stories, to open up, and to gradually discover themselves through what we call “art.”
Art That Helps Teachers Understand Their Students
The goal behind Bee Naphatsorn Suaysod’s decision to open an Art and Environment Club at Wat Takram-en School in Kanchanaburi Province was to help students better understand their own community.
However, to better understand her students themselves, Bee initially asked them to draw something that represented their identity and emotions. What emerged was striking: many students depicted themselves as a black sheep separated from the flock, an abandoned duckling, a hand being stabbed by a knife, or even a cage.
These drawings revealed to Bee that behind the smiles and youthful brightness lay hidden darkness. When the Art Project was introduced, instead of holding paintbrushes, students began telling their stories—and the stories of their community—through photography.
“People often say that art is something only those with a high level of education can access. But I feel that if art were truly that inaccessible, who would be able to understand it at all?” Bee reflected. “I wanted students to try things they had never done before."
“That meant taking them outside the classroom, helping them learn about and understand their own community, bringing them to places they had never been, letting them do the work they wanted to do, or photograph things they wanted others to see.”
Through the entire process—from taking photographs, printing them, to curating an exhibition—students grew more confident in expressing themselves and sharing their life stories. One clear moment of transformation was during the exhibition ‘Step Out: Stories Through the Lens… Takram-en Children’, where each student was able to explain the meaning behind their photographs without turning to their teacher for reassurance, unlike in the early days.
Through this journey, Bee became even more convinced that every child has their own potential. What truly matters is for adults to create spaces where children can speak, experiment, and learn through trial and error—because something small hidden within a child may be a voice that has never been heard.
“Many people underestimate children, saying they can’t do certain things—but I don’t believe that. Every child has something within them. They just need opportunity and time to level up. When they’re ready, it will naturally emerge. What’s most important is that adults create space for them to express themselves and guide them forward, so they know they are capable.”
Art, then, is not merely about producing work—it is a space where children feel safe to tell their stories, to be honest with their emotions, and to invite others to see the world as they experience it.
Art as a Space for Listening
For Earth Teerawat Wanboonma, a Teach for Thailand Fellow from Cohort 11 and a teacher at Prong Maduea School in Nakhon Pathom Province, art is a force of creativity and self-reflection.
His art classroom exists within a club subject—a classroom without judgment, a space for listening, where only sincere artistic expressions created by students matter.
“It’s a listening space,” Earth explained. “Many of my students come from working-class families, but they lack spaces where they can speak, listen, or reflect on themselves—asking, ‘How am I right now?’ or ‘How do I feel about what I’ve experienced?’”
Not only students, but teachers themselves are invited into reflection—getting to know students more deeply through drawings and assignments such as self-portraits or personal life graphs.
Students’ artwork also inspired Earth to cultivate a non-judgmental environment through exhibitions where students are the owners of their own stories.
“We don’t expect people to agree with us,” he said. “We want the exhibition to be a space for exchanging perspectives. We try to draw on the Iceberg Model—the idea that beneath beliefs or biases, there are deeper, hidden layers.”
Ultimately, art is not something distant or unattainable. Earth uses it to dismantle the walls of fear within students’ hearts—allowing them to release feelings they have never shared, and to reflect their authentic selves.
If art is to belong to everyone, it must become part of the classroom. When people are invited to experience it firsthand, classrooms where art becomes a tool for self-reflection can truly exist.
“Art works for everyone—it depends on the kind of society we are creating. When society dictates what should be done, what is beautiful, or what is ugly, art is pushed away from people through imposed standards. But if we can break those down, art can work for everyone.”
“The kind of art I believe in—or that anyone believes in—comes from seeing with one’s own eyes and experiencing it personally.”
Support Meaningful Change Through Art
Be part of supporting initiatives that use art as inspiration for children to reflect on their identities, connect with those around them, and create meaningful change through classrooms with Teach for Thailand.
📩 partnerships@teachforthailand.org