14 ปีที่ผ่านมา: อะไรที่ยังอยู่ หลังครูผู้นำฯ จบโครงการฯ

ตลอด 14 ปีที่ผ่านมา ทีช ฟอร์ ไทยแลนด์ส่งครูผู้นำฯ รวม 544 คน เข้าไปสอน 2 ปีในโรงเรียนที่มีบริบทท้าทายกว่า 100 แห่งทั่วประเทศ เมื่อครบ 2 ปีและก้าวออกไป พวกเขาฝากอะไรไว้กับโรงเรียนและชุมชนบ้าง

เพื่อหาคำตอบ เราสัมภาษณ์ผู้อำนวยการและตัวแทนจาก 15 โรงเรียนในเครือมูลนิธิยุวพัฒน์* ที่ทำงานร่วมกับเราเป็นเวลา 3 ถึง 9 ปี ใน 9 จังหวัด มี 3 ประเด็นหลักที่ทุกโรงเรียนมองเห็นเหมือนกัน คือ

1. นักเรียนกล้าแสดงออกมากขึ้น
2. ครูในโรงเรียนนำวิธีการสอนใหม่ไปปรับใช้เอง และ
3. ความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนแน่นแฟ้นขึ้นเรื่อยๆ

ประเด็นแรก ผู้อำนวยการจากทั้ง 15 โรงเรียนเล่าในทิศทางเดียวกันว่า นักเรียนกล้าแสดงออกและมีส่วนร่วมในห้องเรียนมากขึ้น ที่โรงเรียนเก้าเลี้ยววิทยา จ.นครสวรรค์ นักเรียนบางคนมีพื้นเพครอบครัวที่เปราะบาง ครูผู้นำฯ กลายเป็นผู้ใหญ่คนแรกที่เด็กบางคนไว้ใจได้ พวกเขาสร้าง "พื้นที่ปลอดภัย (safe space) ให้นักเรียน โรงเรียนจึงได้รับข้อมูลเชิงลึกของนักเรียนมากขึ้น และทำให้ช่วยเหลือได้ตรงจุด" - ตัวแทนจากโรงเรียนเก้าเลี้ยววิทยา จ.นครสวรรค์ (9 ปีกับมูลนิธิฯ)

ประเด็นที่สอง โครงการฯ ยังเปลี่ยนวิธีที่ครูประจำสอน ทั้งในห้องเรียนและวิธีที่ครูเรียนรู้จากกันเอง ที่โรงเรียนนิคมพิมายศึกษา จ.นครราชสีมา ครูในโรงเรียนไม่ได้แค่ดูครูผู้นำฯ สอน แต่นำวิธีการสอนนั้นไปปรับใช้เอง และเกิดวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Professional Learning Community หรือ PLC) ขึ้นมาเอง 

ท้ายสุด ที่โรงเรียนวังเหนือวิทยา จ.ลำปาง สิ่งที่ครูผู้นำฯ แต่ละรุ่นสร้างไว้ ยังอยู่ให้รุ่นถัดไปต่อยอด เริ่มจากครูผู้นำฯ รุ่น 8 ที่ก่อตั้งห้องให้คำปรึกษาและชุมนุมนักเรียนแกนนำเพื่อนที่ปรึกษา (Youth Counselor) และนั่นกลายเป็นจุดเริ่มต้นของวิสัยทัศน์ร่วมของโรงเรียน คือ ประสิทธิผลทางวิชาการ ความปลอดภัยทางกายภาพ และสุขภาพจิตที่ดีของนักเรียน และวันนี้ผู้อำนวยการเทวิญ เย็นใจ ยังคงผลักดันต่อด้วยตัวเอง ต่อมาครูผู้นำฯ รุ่น 10 ต่อยอดจากรากฐานนี้ ดึงโรงพยาบาล ผู้ใหญ่บ้าน นายอำเภอ และสถานีตำรวจเข้ามาร่วม จนเกิดเป็นระบบส่งต่อนักเรียนที่ชัดเจนระหว่างโรงเรียนกับหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ ปัจจุบันครูผู้นำฯ รุ่น 12 สอนวิชาภาษาอังกฤษ และดูแลห้องให้คำปรึกษาร่วมกับครูแนะแนวและครูหมวดสังคมของโรงเรียนเอง

ในโรงเรียนที่เราคุยด้วยมีนักเรียนที่กล้าขึ้น ครูที่นำวิธีสอนใหม่ไปปรับใช้เอง และความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนที่แน่นแฟ้นขึ้นเรื่อยๆ นี่คือสิ่งที่ยังอยู่ หลังจาก 14 ปี

_{*จากการสัมภาษณ์เชิงคุณภาพกับผู้อำนวยการและตัวแทนจาก 15 โรงเรียนในเครือมูลนิธิยุวพัฒน์ ปี 2568}

14 Years On: What Stays After the Fellows Leave

For 14 years, Teach for Thailand has placed a total of 544 Fellows in more than 100 high-needs schools across the country. Each year, a new cohort of Fellows begins teaching in these schools. When Fellows completed the Fellowship and moved on, what stayed?

To find out, we interviewed principals and school representatives from 15 schools in the Yuvabadhana Foundation (YBF) network* who have worked with us for between 3-9 years in 9 provinces. Across the schools we spoke with, three things came up again and again:

1. students spoke up more
2. teachers picked up new methods on their own, and
3. stronger, deepening ties between the school and its community.

Firstly, principals from all 15 schools described the same pattern: students who spoke up more and engaged more actively in class. At Kaoliaowitthaya School in Nakhon Sawan, where students come from difficult family situations, Fellows became the first trusted adult some of them had ever had. That is not curriculum delivery. That is a different kind of change. Their school representative, nine years with Teach for Thailand, described it this way: "A safe space was created for students. The school gained deeper insight into their lives, which allowed us to support them where they actually needed it."

Secondly, the Fellowship creates lasting change in how in-school teachers teach not just in the classroom but in how teachers learn from each other. At Nikomphimaisuksa School in Nakhon Ratchasima, teachers did not just observe Fellows, they adopted their methods and a Professional Learning Community (PLC) formed on its own. No one instructed them to. The change was already in the building and it stayed.

Finally, at Wangnua Wittaya School in Lampang, that same continuity shows up across three cohorts. A Cohort 8 Fellow set up a counseling room and a Youth Counselor peer-support club, which helped shape a collective vision for the school such as academic effectiveness, a safe school environment, and student mental health which are now championed by the school's own principal, Thewin Yenjai. A Cohort 10 Fellow built on that foundation, bringing in the local hospital, village head, district officer, and police station and establishing a clear referral system between the school and local health services. Today, a Cohort 12 Fellow teaches English and runs the counseling room together with the school's own guidance teacher and social studies teacher.

In the schools we spoke with, there are students who are braver, teachers who picked up new methods on their own and communities whose ties with their school keep deepening. That is what 14 years has built. And we are not done.

_{*Based on qualitative interviews with principals and school representatives from 15 schools in the YBF network, conducted in 2025.}